Wiele produkt\u00f3w spo\u017cywczych sprzedawanych jest jako produkty \u201etradycyjne\u201d. Warto wiedzie\u0107, \u017ce umieszczenie takiej informacji na opakowaniu \u015brodka spo\u017cywczego nie powinno by\u0107 przeprowadzonym w dowolny spos\u00f3b zabiegiem marketingowym, a przemy\u015blan\u0105 decyzj\u0105 przedsi\u0119biorcy dzia\u0142aj\u0105cego na rynku spo\u017cywczym. Nale\u017cy bowiem podkre\u015bli\u0107, \u017ce umieszczenie na opakowaniu okre\u015blenia \u201etradycyjny\u201d lub innych podobnych okre\u015ble\u0144 stanowi przedmiot kontroli organ\u00f3w urz\u0119dowej kontroli \u017cywno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Przepisy polskiego prawa \u017cywno\u015bciowego nie definiuj\u0105 poj\u0119cia \u201etradycyjny\u201d w odniesieniu do og\u00f3lnych \u015brodk\u00f3w spo\u017cywczych. Definicje tego poj\u0119cia znajduj\u0105 si\u0119 natomiast w rozporz\u0105dzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1151\/2012 z dnia 21 listopada 2012 r. w sprawie system\u00f3w jako\u015bci produkt\u00f3w rolnych i \u015brodk\u00f3w spo\u017cywczych (Dz.U.UE.L.2012.343.1), a tak\u017ce w ustawie z dnia 17 grudnia 2004 r. o rejestracji i ochronie nazw i oznacze\u0144 produkt\u00f3w rolnych i \u015brodk\u00f3w spo\u017cywczych oraz o produktach tradycyjnych (Dz.U.2005.10.68). W odniesieniu do powy\u017cszego konieczne jest podkre\u015blenie, i\u017c przedmiotowe definicje co do zasady s\u0142u\u017c\u0105 do kwalifikowania nazw produkt\u00f3w, kt\u00f3re maj\u0105 zosta\u0107 zarejestrowane jako Gwarantowane Tradycyjne Specjalno\u015bci lub wpisane na list\u0119 produkt\u00f3w tradycyjnych prowadzon\u0105 przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.<\/p>\n\n\n\n
Zgodnie z rozporz\u0105dzeniem 1151\/2012 \u201etradycyjny\u201d oznacza udokumentowany jako b\u0119d\u0105cy w u\u017cyciu na rynku krajowym przez okres umo\u017cliwiaj\u0105cy przekaz z pokolenia na pokolenie, przy czym okres ten ma wynosi\u0107 co najmniej 30 lat. Natomiast w my\u015bl ustawy o rejestracji za produkty tradycyjne mo\u017cna uzna\u0107 produkty, kt\u00f3rych jako\u015b\u0107 lub wyj\u0105tkowe cechy i w\u0142a\u015bciwo\u015bci wynikaj\u0105 ze stosowania tradycyjnych metod produkcji, stanowi\u0105ce element dziedzictwa kulturowego regionu, w kt\u00f3rym s\u0105 wytwarzane, oraz b\u0119d\u0105ce elementem to\u017csamo\u015bci spo\u0142eczno\u015bci lokalnej. Dodatkowo zgodnie z przywo\u0142anymi przepisami za tradycyjne metody produkcji uwa\u017ca si\u0119 metody wykorzystywane co najmniej od 25 lat.<\/p>\n\n\n\n
Przyjmuje si\u0119, i\u017c umieszczenie okre\u015blenia tradycyjny na opakowaniu zwykle s\u0142u\u017cy zwr\u00f3ceniu uwagi konsumenta na produkt, poprzez zar\u00f3wno sugerowanie jego wysokiej jako\u015bci, a w ka\u017cdym razie wy\u017cszej ni\u017c innych podobnych produkt\u00f3w nie zawieraj\u0105cych tego okre\u015blenia, jak i odwo\u0142anie si\u0119 do pozytywnych skojarze\u0144 zwi\u0105zanych z tym okre\u015bleniem, sugeruj\u0105c, \u017ce produkt jest smaczniejszy, zdrowszy, jak i nie zawiera substancji dodatkowych. W takim kierunku mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c prowadzona kontrola \u015brodk\u00f3w spo\u017cywczych oznaczonych jako tradycyjne, wobec czego przedsi\u0119biorca odpowiedzialny za znakowanie \u015brodka spo\u017cywczego winien by\u0107 przygotowany do przedstawienia organom urz\u0119dowej kontroli \u017cywno\u015bci odpowiedniego uzasadnienia i dowod\u00f3w na prawid\u0142owe u\u017cycie tego okre\u015blenia.<\/p>\n\n\n\n
Maj\u0105c powy\u017csze na wzgl\u0119dzie nale\u017cy wskaza\u0107, i\u017c istnieje kilka kryteri\u00f3w uzasadniaj\u0105cych uznanie \u015brodka spo\u017cywczego za prawid\u0142owo oznakowany jako tradycyjny, przy czym s\u0105 to kryteria o nier\u00f3wnej wadze. Zasadniczo za maj\u0105ce kluczowe znaczenie w takiej klasyfikacji mo\u017cna uzna\u0107 wykaz sk\u0142adnik\u00f3w produktu, metod\u0119 produkcji oraz okres obecno\u015bci \u015brodka spo\u017cywczego na rynku krajowym.<\/p>\n\n\n\n
Zgodnie z utart\u0105 praktyk\u0105 organ\u00f3w urz\u0119dowej kontroli \u017cywno\u015bci, popart\u0105 zreszt\u0105 orzecznictwem s\u0105d\u00f3w administracyjnych, produkty oznaczone jako tradycyjne nie powinny zawiera\u0107 w sk\u0142adzie dozwolonych dodatk\u00f3w do \u017cywno\u015bci, takich jak substancje konserwuj\u0105ce, barwniki, aromaty, stabilizatory, przeciwutleniacze, zag\u0119stniki czy te\u017c wzmacniacze smaku. Przyk\u0142adowo, raczej nie spos\u00f3b przyj\u0105\u0107, i\u017c za tradycyjny zostanie uznany produkt zawieraj\u0105cy w wykazie sk\u0142adnik\u00f3w np. aromat dymu w\u0119dzarniczego, glutaminian monosodowy, czy te\u017c tr\u00f3jpolifosforan sodu. Jednocze\u015bnie konieczne jest podkre\u015blenie, i\u017c nie powinno zosta\u0107 zakwestionowane u\u017cycie w niekt\u00f3rych produktach tradycyjnych substancji konserwuj\u0105cej azotynu sodu (E-250) w postaci saletry \u2013 soli pekluj\u0105cej, albowiem by\u0142a i jest ona stosowana w tradycyjnych masarniach jak i w produkcji domowej. Powy\u017csze uzasadnione jest brakiem tradycji u\u017cywania tego typu \u015brodk\u00f3w w produkcji \u017cywno\u015bci w dawnych czasach, przy czym nale\u017cy przyj\u0105\u0107, i\u017c z up\u0142ywem ka\u017cdego roku poj\u0119cie tradycji, w szczeg\u00f3lno\u015bci opartej na okresie obecno\u015bci produktu na rynku spo\u017cywczych, mo\u017ce coraz bardziej ewoluowa\u0107, zale\u017cnie od przyj\u0119tej praktyki w tym zakresie. Ka\u017cdorazowo znaczenie b\u0119dzie mie\u0107 tak\u017ce pe\u0142na receptura \u015brodka spo\u017cywczego.<\/p>\n\n\n\n
W dalszej kolejno\u015bci mo\u017cna wskaza\u0107, i\u017c przyjmuje si\u0119, \u017ce produkt oznaczony jako tradycyjny powinien by\u0107 wyprodukowany metodami uznawanymi za tradycyjne, przy czym w tym przypadku warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce za tradycyjne metody produkcji uwa\u017ca si\u0119 metody wykorzystywane co najmniej od 25 lat. Oczywi\u015bcie rozwa\u017caj\u0105c kwesti\u0119 metod produkcji uznawanych za tradycyjne, zasadne wydaje si\u0119 przyj\u0119cie za\u0142o\u017cenia, \u017ce organy urz\u0119dowej kontroli \u017cywno\u015bci powinny w spos\u00f3b racjonalny podchodzi\u0107 do weryfikacji takich metod, gdy\u017c oczywistym jest, \u017ce wiele tradycyjnych metod produkcji nie mo\u017ce by\u0107 ju\u017c stosowanych w produkcji \u017cywno\u015bci dok\u0142adnie w takim kszta\u0142cie jak niegdy\u015b, chocia\u017cby ze wzgl\u0119du na aktualnie obowi\u0105zuj\u0105ce wymogi dotycz\u0105ce bezpiecze\u0144stwa \u015brodk\u00f3w spo\u017cywczych. Wiadomym te\u017c jest, i\u017c standardowo przetw\u00f3rstwo \u017cywno\u015bci odbywa si\u0119 w wysoce wyspecjalizowanych zak\u0142adach, w tym przy u\u017cyciu tradycyjnych metod lub tradycyjnych metod zmodyfikowanych celem dostosowania bezpiecze\u0144stwa produktu do obowi\u0105zuj\u0105cych przepis\u00f3w prawa.<\/p>\n\n\n\n
Jednym z kryteri\u00f3w uznania produktu za tradycyjny mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c charakter surowc\u00f3w u\u017cytych do produkcji danego \u015brodka spo\u017cywczego. Przyk\u0142adowo zgodnie ze stanowiskiem organ\u00f3w urz\u0119dowej kontroli \u017cywno\u015bci, w produktach tradycyjnych nie mo\u017ce zosta\u0107 wykorzystany MOM (mi\u0119so oddzielone mechanicznie).<\/p>\n\n\n\n
Kolejnym kryterium uznania produktu za tradycyjny b\u0119dzie miejsce produkcji, w rozumieniu sposobu wytwarzania np. w zak\u0142adzie produkcyjnym. Przedmiotowe kryterium mo\u017ce zosta\u0107 za uznane za istotne w przypadku uzasadnienia dla uznania produktu za tradycyjny, ale te\u017c nie powinno stanowi\u0107 kryterium istotnego dla uznania, i\u017c produkt nie jest tradycyjny. Jak ju\u017c wskazano powy\u017cej, g\u0142\u00f3wnie ze wzgl\u0119du na bezpiecze\u0144stwo \u017cywno\u015bci, ale te\u017c ze wzgl\u0119du na ogromne zapotrzebowanie na \u015brodki spo\u017cywcze, ogromna wi\u0119kszo\u015b\u0107 produkcji \u017cywno\u015bci odbywa si\u0119 w wysoce wyspecjalizowanych zak\u0142adach produkcji \u017cywno\u015bci, przy czym w takich zak\u0142adach wytwarzane s\u0105 r\u00f3wnie\u017c produkty z u\u017cyciem tradycyjnych metod. Wobec powy\u017cszego nie wydaje si\u0119 zasadna mo\u017cliwo\u015b\u0107 przyj\u0119cia przez organy urz\u0119dowej kontroli \u017cywno\u015bci, i\u017c produkt nie jest tradycyjny, ze wzgl\u0119du na fakt, i\u017c jego produkcja odbywa si\u0119 w nowoczesnej plac\u00f3wce.<\/p>\n\n\n\n
Dla uznania produktu za tradycyjny, znaczenie mog\u0105 mie\u0107 r\u00f3wnie\u017c kryteria takie jak: stosunek ilo\u015bci surowc\u00f3w u\u017cytych do wyprodukowania danej ilo\u015bci wyrobu gotowego, wielko\u015bci produkcji danego produktu, czy te\u017c jego cena.<\/p>\n\n\n\n
Jak ju\u017c wspomniano powy\u017cej, waga przedmiotowych kryteri\u00f3w nie jest to\u017csama, jednak zgodnie z opini\u0105 organ\u00f3w urz\u0119dowej kontroli \u017cywno\u015bci nale\u017cy bra\u0107 pod uwag\u0119 wszystkie kryteria \u0142\u0105cznie, nie ograniczaj\u0105c si\u0119 do jednego.<\/p>\n\n\n\n
Warto jednocze\u015bnie pami\u0119ta\u0107, i\u017c powy\u017csze kryteria mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c znale\u017a\u0107 odpowiednie zastosowanie w przypadku u\u017cycia innych okre\u015ble\u0144 jak przyk\u0142adowo: \u201etradycyjny smak\u201d, \u201esmak tradycji\u201d, a tak\u017ce do graficznych element\u00f3w wskazuj\u0105cych na tradycyjny charakter produktu. Tytu\u0142em przyk\u0142adu przywo\u0142a\u0107 nale\u017cy orzecznictwo s\u0105d\u00f3w administracyjnych, w wyrokach kt\u00f3rych stwierdzono m.in., i\u017c oznaczenie produktu informacj\u0105 \u201eTradycyjne Polskie Produkty\u201d by\u0142o nieprawid\u0142owe ze wzgl\u0119du na kr\u00f3tki okres obecno\u015bci produktu na rynku oraz u\u017cycie w produkcie wielu zwi\u0105zk\u00f3w chemicznych. W przypadku produktu oznaczonego okre\u015bleniem \u201es\u0142odki smak tradycji\u201d uznano natomiast, i\u017c znakowanie to sugerowa\u0142o konsumentowi, \u017ce produkt ten zosta\u0142 wyprodukowany w procesie produkcyjnym, opartym na tradycyjnej metodzie produkcji z wykorzystaniem \u015bwie\u017cych owoc\u00f3w (ewentualnie mro\u017conych lub suszonych owoc\u00f3w) bez dodatk\u00f3w w postaci barwnik\u00f3w, aromat\u00f3w, substancji konserwuj\u0105cych czy te\u017c regulatora kwasowo\u015bci, kt\u00f3re to substancje i dodatki nie s\u0105 stosowane na etapie przygotowywania metod\u0105 tradycyjn\u0105, co, w przedmiotowej sprawie nie odpowiada\u0142o prawdzie.<\/p>\n\n\n\n
Podsumowuj\u0105c niniejsze opracowanie, kt\u00f3re w oczywisty spos\u00f3b nie wyczerpuje ca\u0142o\u015bci zagadnie\u0144 zwi\u0105zanych ze znakowaniem \u015brodk\u00f3w spo\u017cywczych okre\u015bleniem \u201etradycyjny\u201d i okre\u015bleniami podobnymi, konieczne jest wskazanie, i\u017c przedsi\u0119biorca dzia\u0142aj\u0105cy na rynku spo\u017cywczych, zamierzaj\u0105cy wprowadzi\u0107 do obrotu tak oznaczony produkt winien ka\u017cdorazowo dok\u0142adnie przeanalizowa\u0107, czy dany produkt spe\u0142nia przywo\u0142ane kryteria, w tym w szczeg\u00f3lno\u015bci, czy mamy do czynienia z odpowiednim sk\u0142adem i receptur\u0105 produktu, w\u0142a\u015bciwym czasem obecno\u015bci produktu na rynku krajowym oraz odpowiednimi metodami produkcji. Niezb\u0119dne jest bowiem podkre\u015blenie, i\u017c dobrowolne znakowanie produktu nie powinno budzi\u0107 w\u0105tpliwo\u015bci, a przede wszystkim nie powinno wprowadza\u0107 konsumenta w b\u0142\u0105d i prowadzi\u0107 go do podj\u0119cia decyzji dotycz\u0105cej zakupu, kt\u00f3rej nie podj\u0105\u0142by w przypadku, gdyby w b\u0142\u0105d nie zosta\u0142 wprowadzony. Nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c wskaza\u0107, i\u017c kompleksowa analiza przywo\u0142anych zagadnie\u0144 mo\u017ce uchroni\u0107 przedsi\u0119biorc\u0119 przed licznymi problemami natury prawnej i faktycznej, w tym ukaraniem przez organy urz\u0119dowej kontroli \u017cywno\u015bci, za niew\u0142a\u015bciw\u0105 jako\u015b\u0107 handlow\u0105 produktu, tudzie\u017c za jego zafa\u0142szowanie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Wiele produkt\u00f3w spo\u017cywczych sprzedawanych jest jako produkty \u201etradycyjne\u201d. Warto wiedzie\u0107, \u017ce umieszczenie takiej informacji na opakowaniu \u015brodka spo\u017cywczego nie powinno by\u0107 przeprowadzonym w dowolny spos\u00f3b zabiegiem marketingowym, a przemy\u015blan\u0105 decyzj\u0105 przedsi\u0119biorcy dzia\u0142aj\u0105cego na rynku spo\u017cywczym. Nale\u017cy bowiem podkre\u015bli\u0107, \u017ce umieszczenie na opakowaniu okre\u015blenia \u201etradycyjny\u201d lub innych podobnych okre\u015ble\u0144 stanowi przedmiot kontroli organ\u00f3w urz\u0119dowej kontroli \u017cywno\u015bci. […]<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":2463,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"om_disable_all_campaigns":false,"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"ppma_author":[103],"class_list":["post-1312","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-atm-blog"],"acf":[],"yoast_head":"\n