Wchodz\u0105c\u0105 w \u017cycie w dniu 25 wrze\u015bnia 2024 r. ustawa o ochronie sygnalist\u00f3w wzbudza niema\u0142e emocje ju\u017c od momentu og\u0142oszenia nad ni\u0105 prac. Projekt z dnia 24 czerwca 2024 r. wyja\u015bnia m. in. kto jest sygnalist\u0105 i co mo\u017ce by\u0107 przedmiotem zg\u0142oszenia sygnalisty. Jak w praktyce ma wygl\u0105da\u0107 ochrona sygnalisty i jakie warunki trzeba spe\u0142nia\u0107, aby j\u0105 otrzyma\u0107? <\/p>\n\n\n\n
Sygnalist\u0105 jest osoba fizyczna, kt\u00f3ra zg\u0142asza lub ujawnia publicznie informacj\u0119 o naruszeniu prawa uzyskan\u0105 w kontek\u015bcie zwi\u0105zanym z prac\u0105. Mo\u017ce nim zosta\u0107: <\/p>\n\n\n\n
1) pracownik;\u00a0<\/p>\n\n\n\n
2) pracownik tymczasowy;\u00a0<\/p>\n\n\n\n
3) osoba \u015bwiadcz\u0105ca prac\u0119 na innej podstawie ni\u017c stosunek pracy, w tym na podstawie umowy cywilnoprawnej;\u00a0<\/p>\n\n\n\n
4) przedsi\u0119biorca;\u00a0<\/p>\n\n\n\n
5) prokurent; <\/p>\n\n\n\n
6) akcjonariusz lub wsp\u00f3lnik; <\/p>\n\n\n\n
7) cz\u0142onek organu osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadaj\u0105cej osobowo\u015bci prawnej; <\/p>\n\n\n\n
8) osoba \u015bwiadcz\u0105ca prac\u0119 pod nadzorem i kierownictwem wykonawcy, podwykonawcy lub dostawcy; <\/p>\n\n\n\n
9) sta\u017cysta; <\/p>\n\n\n\n
10) wolontariusz; <\/p>\n\n\n\n
11) praktykant; <\/p>\n\n\n\n
12) funkcjonariusz w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r.\u00a0 (Dz. U. z 2023 r. poz. 1280, 1429 i 1834)1<\/sup>; \u00a0<\/p>\n\n\n\n 13) \u017co\u0142nierz w rozumieniu art. 2 pkt 39 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2024 r. poz. 248 i 834).\u00a0<\/p>\n\n\n\n Sygnalist\u0105 mog\u0105 by\u0107 r\u00f3wnie\u017c powy\u017cej wskazane osoby fizyczne w przypadku zg\u0142oszenia lub ujawnienia publicznego informacji o naruszeniu prawa uzyskanej w kontek\u015bcie zwi\u0105zanym z prac\u0105 przed nawi\u0105zaniem stosunku pracy lub innego stosunku prawnego stanowi\u0105cego podstaw\u0119 \u015bwiadczenia pracy (dot. to tak\u017ce podstawy \u015bwiadczenia us\u0142ug, pe\u0142nienia funkcji w podmiocie prawnym lub na rzecz tego podmiotu, jak r\u00f3wnie\u017c pe\u0142nienia s\u0142u\u017cby w podmiocie prawnym lub ju\u017c po ich ustaniu). <\/p>\n\n\n\n W rozumieniu ustawy naruszeniem prawa jest dzia\u0142anie lub zaniechanie niezgodne z prawem lub maj\u0105ce na celu obej\u015bcie prawa, dotycz\u0105ce: <\/p>\n\n\n\n 1) korupcji; <\/p>\n\n\n\n 2) zam\u00f3wie\u0144 publicznych; <\/p>\n\n\n\n 3) us\u0142ug, produkt\u00f3w i rynk\u00f3w finansowych; <\/p>\n\n\n\n 4) przeciwdzia\u0142ania praniu pieni\u0119dzy oraz finansowaniu terroryzmu; <\/p>\n\n\n\n 5) bezpiecze\u0144stwa produkt\u00f3w i ich zgodno\u015bci z wymogami; <\/p>\n\n\n\n 6) bezpiecze\u0144stwa transportu; <\/p>\n\n\n\n 7) ochrony \u015brodowiska; <\/p>\n\n\n\n 8) ochrony radiologicznej i bezpiecze\u0144stwa j\u0105drowego; <\/p>\n\n\n\n 9) bezpiecze\u0144stwa \u017cywno\u015bci i pasz; <\/p>\n\n\n\n 10) zdrowia i dobrostanu zwierz\u0105t; <\/p>\n\n\n\n 11) zdrowia publicznego; <\/p>\n\n\n\n 12) ochrony konsument\u00f3w; <\/p>\n\n\n\n 13) ochrony prywatno\u015bci i danych osobowych; <\/p>\n\n\n\n 14) bezpiecze\u0144stwa sieci i system\u00f3w teleinformatycznych; <\/p>\n\n\n\n 15) interes\u00f3w finansowych Skarbu Pa\u0144stwa Rzeczypospolitej Polskiej, jednostki samorz\u0105du terytorialnego oraz Unii Europejskiej;\u00a0<\/p>\n\n\n\n 16) rynku wewn\u0119trznego Unii Europejskiej, w tym publicznoprawnych zasad konkurencji i pomocy pa\u0144stwa oraz opodatkowania os\u00f3b prawnych;\u00a0<\/p>\n\n\n\n 17) konstytucyjnych wolno\u015bci i praw cz\u0142owieka i obywatela – wyst\u0119puj\u0105ce w stosunkach jednostki z organami w\u0142adzy publicznej i niezwi\u0105zane z dziedzinami wskazanymi w punktach 1-16.\u00a0<\/p>\n\n\n\n Dodatkowo mo\u017ce zosta\u0107 przewidziana w ramach procedury zg\u0142osze\u0144 wewn\u0119trznych mo\u017cliwo\u015b\u0107 zg\u0142aszania informacji o naruszeniach dotycz\u0105cych obowi\u0105zuj\u0105cych w tym podmiocie regulacji wewn\u0119trznych lub standard\u00f3w etycznych. W takim przypadku nie stosuje si\u0119 tylko zg\u0142oszenia wewn\u0119trzne. <\/p>\n\n\n\n Nale\u017cy jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce przepis\u00f3w ustawy o ochronie sygnalist\u00f3w nie stosuje si\u0119 do informacji obj\u0119tych przepisami o ochronie informacji niejawnych oraz innych informacji, kt\u00f3re nie podlegaj\u0105 ujawnieniu z mocy przepis\u00f3w prawa powszechnie obowi\u0105zuj\u0105cego ze wzgl\u0119d\u00f3w bezpiecze\u0144stwa publicznego. Nie obowi\u0105zuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c wobec tre\u015bci obj\u0119tych tajemnic\u0105 zawodow\u0105 zawod\u00f3w medycznych oraz prawniczych, czy tajemnic\u0105 narady s\u0119dziowskiej. Analogicznie pod ustaw\u0119 nie kwalifikuj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c informacje zwi\u0105zane z post\u0119powaniem karnym – zar\u00f3wno w zakresie tajemnicy post\u0119powania przygotowawczego, jak i tajemnicy rozprawy s\u0105dowej prowadzonej z wy\u0142\u0105czeniem jawno\u015bci. <\/p>\n\n\n\n Ustawy nie stosuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c do narusze\u0144 prawa w zakresie zam\u00f3wie\u0144 w dziedzinach obronno\u015bci i bezpiecze\u0144stwa w rozumieniu art. 7 pkt 36 ustawy z dnia 11 wrze\u015bnia 2019 r. – Prawo zam\u00f3wie\u0144 publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1605 i 1720). <\/p>\n\n\n\n Podmiot zatrudniaj\u0105cy pracownik\u00f3w, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organ publiczny s\u0105 uprawnione do przyjmowania zg\u0142osze\u0144 dokonanych anonimowo. <\/p>\n\n\n\n W przypadku, gdy informacja o naruszeniu prawa zosta\u0142a anonimowo zg\u0142oszona lub ujawniona publicznie, a nast\u0119pnie dosz\u0142o do ujawnienia to\u017csamo\u015bci sygnalisty i do\u015bwiadczy\u0142 on dzia\u0142a\u0144 odwetowych, przepisy dot. zakazu dzia\u0142a\u0144 odwetowych i \u015brodki ochrony stosuje si\u0119, je\u017celi zosta\u0142y spe\u0142nione warunki obj\u0119cia ochron\u0105 sygnalisty \u2013 tym zajmiemy si\u0119 szerzej w dalszej cz\u0119\u015bci artyku\u0142u. <\/p>\n\n\n\n Dane osobowe sygnalisty, pozwalaj\u0105ce na ustalenie jego to\u017csamo\u015bci, nie podlegaj\u0105 ujawnieniu nieupowa\u017cnionym osobom, chyba \u017ce za wyra\u017an\u0105 zgod\u0105 sygnalisty. <\/p>\n\n\n\n Powy\u017cszego nie stosuje si\u0119 w przypadku, gdy ujawnienie jest koniecznym i proporcjonalnym obowi\u0105zkiem wynikaj\u0105cym z przepis\u00f3w prawa w zwi\u0105zku z post\u0119powaniami wyja\u015bniaj\u0105cymi prowadzonymi przez organy publiczne lub post\u0119powaniami przygotowawczymi lub s\u0105dowymi prowadzonymi przez s\u0105dy, w tym w celu zagwarantowania prawa do obrony przys\u0142uguj\u0105cego osobie, kt\u00f3rej dotyczy zg\u0142oszenie. <\/p>\n\n\n\n Jednak\u017ce, przed dokonaniem ujawnienia, w\u0142a\u015bciwy organ publiczny lub w\u0142a\u015bciwy s\u0105d powiadamia o tym sygnalist\u0119, przesy\u0142aj\u0105c w postaci papierowej lub elektronicznej wyja\u015bnienie powod\u00f3w ujawnienia jego danych osobowych, chyba \u017ce takie powiadomienie zagrozi post\u0119powaniu wyja\u015bniaj\u0105cemu lub post\u0119powaniu przygotowawczemu, lub s\u0105dowemu. <\/p>\n\n\n\n Wobec sygnalisty nie mog\u0105 by\u0107 podejmowane dzia\u0142ania odwetowe ani pr\u00f3by lub gro\u017aby zastosowania takich dzia\u0142a\u0144. Sygnalista podlega ochronie od chwili dokonania zg\u0142oszenia lub ujawnienia publicznego, pod warunkiem, \u017ce mia\u0142 uzasadnione podstawy s\u0105dzi\u0107, \u017ce informacja b\u0119d\u0105ca przedmiotem zg\u0142oszenia lub ujawnienia publicznego jest prawdziwa w momencie dokonywania zg\u0142oszenia lub ujawnienia publicznego i \u017ce stanowi informacj\u0119 o naruszeniu prawa. <\/p>\n\n\n\n Je\u017celi praca by\u0142a, jest lub ma by\u0107 \u015bwiadczona na podstawie stosunku pracy, wobec sygnalisty nie mog\u0105 by\u0107 podejmowane dzia\u0142ania odwetowe, polegaj\u0105ce w szczeg\u00f3lno\u015bci na: <\/p>\n\n\n\n 1) odmowie nawi\u0105zania stosunku pracy; <\/p>\n\n\n\n 2) wypowiedzeniu lub rozwi\u0105zaniu bez wypowiedzenia stosunku pracy; <\/p>\n\n\n\n 3) niezawarciu umowy o prac\u0119 lub niezawarciu kolejnej umowy o prac\u0119 – w przypadku gdy sygnalista mia\u0142 uzasadnione oczekiwanie, \u017ce zostanie z nim zawarta taka umowa;\u00a0<\/p>\n\n\n\n 4) obni\u017ceniu wysoko\u015bci wynagrodzenia za prac\u0119;\u00a0<\/p>\n\n\n\n 5) wstrzymaniu awansu albo pomini\u0119ciu przy awansowaniu; <\/p>\n\n\n\n 6) pomini\u0119ciu przy przyznawaniu innych ni\u017c wynagrodzenie \u015bwiadcze\u0144 zwi\u0105zanych z prac\u0105 lub obni\u017ceniu wysoko\u015bci tych \u015bwiadcze\u0144;\u00a0<\/p>\n\n\n\n 7) przeniesieniu na ni\u017csze stanowisko pracy;\u00a0<\/p>\n\n\n\n 8) zawieszeniu w wykonywaniu obowi\u0105zk\u00f3w pracowniczych lub s\u0142u\u017cbowych; <\/p>\n\n\n\n 9) przekazaniu innemu pracownikowi dotychczasowych obowi\u0105zk\u00f3w sygnalisty; <\/p>\n\n\n\n 10) niekorzystnej zmianie miejsca wykonywania pracy lub rozk\u0142adu czasu pracy; <\/p>\n\n\n\n 11) negatywnej ocenie wynik\u00f3w pracy lub negatywnej opinii o pracy; <\/p>\n\n\n\n 12) na\u0142o\u017ceniu lub zastosowaniu \u015brodka dyscyplinarnego, w tym kary finansowej, lub \u015brodka o podobnym charakterze;\u00a0<\/p>\n\n\n\n 13) przymusie, zastraszaniu lub wykluczeniu;\u00a0<\/p>\n\n\n\n 14) mobbingu; <\/p>\n\n\n\n 15) dyskryminacji; <\/p>\n\n\n\n 16) niekorzystnym lub niesprawiedliwym traktowaniu; <\/p>\n\n\n\n 17) wstrzymaniu udzia\u0142u lub pomini\u0119ciu przy typowaniu do udzia\u0142u w szkoleniach podnosz\u0105cych kwalifikacje zawodowe;\u00a0<\/p>\n\n\n\n 18) nieuzasadnionym skierowaniu na badania lekarskie, w tym badania psychiatryczne, chyba \u017ce przepisy odr\u0119bne przewiduj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 skierowania pracownika na takie badania;\u00a0<\/p>\n\n\n\n 19) dzia\u0142aniu zmierzaj\u0105cym do utrudnienia znalezienia w przysz\u0142o\u015bci pracy w danym sektorze lub w danej bran\u017cy na podstawie nieformalnego lub formalnego porozumienia sektorowego lub bran\u017cowego;\u00a0<\/p>\n\n\n\n 20) spowodowaniu straty finansowej, w tym gospodarczej, lub utraty dochodu; <\/p>\n\n\n\n 21) wyrz\u0105dzeniu innej szkody niematerialnej, w tym naruszeniu d\u00f3br osobistych, w szczeg\u00f3lno\u015bci dobrego imienia sygnalisty. <\/p>\n\n\n\n Za dzia\u0142ania odwetowe z powodu dokonania zg\u0142oszenia lub ujawnienia publicznego uwa\u017ca si\u0119 tak\u017ce pr\u00f3b\u0119 lub gro\u017ab\u0119 zastosowania powy\u017cej wskazanych \u015brodk\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n Warto tutaj zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w przypadku sporu to na pracodawcy spoczywa ci\u0119\u017car dowodu, \u017ce podj\u0119te dzia\u0142anie, nie jest dzia\u0142aniem odwetowym. <\/p>\n\n\n\n Powy\u017cej opisane zasady stosuje si\u0119 odpowiednio je\u017celi praca lub us\u0142ugi by\u0142y, s\u0105 lub maj\u0105 by\u0107 \u015bwiadczone na podstawie innego ni\u017c stosunek pracy stosunku prawnego – nie wyklucza zastosowania wobec sygnalisty takiego dzia\u0142ania. <\/p>\n\n\n\n Natomiast je\u017celi praca lub us\u0142ugi by\u0142y, s\u0105 lub maj\u0105 by\u0107 \u015bwiadczone na podstawie innego stosunku prawnego (ni\u017c stosunek pracy), stanowi\u0105cego podstaw\u0119: <\/p>\n\n\n\n – \u015bwiadczenia pracy, <\/p>\n\n\n\n – \u015bwiadczenia us\u0142ug, <\/p>\n\n\n\n – pe\u0142nienia funkcji, <\/p>\n\n\n\n – pe\u0142nienia s\u0142u\u017cby.\u00a0\u00a0<\/p>\n\n\n\n Dokonanie zg\u0142oszenia lub ujawnienia publicznego nie mo\u017ce stanowi\u0107 podstawy dzia\u0142a\u0144 odwetowych ani pr\u00f3by lub gro\u017aby zastosowania dzia\u0142a\u0144 odwetowych. Obejmuj\u0105 one w szczeg\u00f3lno\u015bci:\u00a0<\/p>\n\n\n\n 1) wypowiedzenie umowy, kt\u00f3rej stron\u0105 jest sygnalista, w szczeg\u00f3lno\u015bci dotycz\u0105cej sprzeda\u017cy lub dostawy towar\u00f3w lub \u015bwiadczenia us\u0142ug, odst\u0105pienie od takiej umowy lub rozwi\u0105zanie jej bez wypowiedzenia; <\/p>\n\n\n\n 2) na\u0142o\u017cenie obowi\u0105zku lub odmow\u0119 przyznania, ograniczenie lub odebranie uprawnienia, w szczeg\u00f3lno\u015bci koncesji, zezwolenia lub ulgi. <\/p>\n\n\n\n Sygnalista, wobec kt\u00f3rego dopuszczono si\u0119 dzia\u0142a\u0144 odwetowych, ma prawo do odszkodowania w wysoko\u015bci nie ni\u017cszej ni\u017c przeci\u0119tne miesi\u0119czne wynagrodzenie z poprzedniego roku, kt\u00f3re obecnie wynosi 7155,48 z\u0142 lub prawo do dochodzenia zado\u015b\u0107uczynienia. <\/p>\n\n\n\n Osoba, kt\u00f3ra ponios\u0142a szkod\u0119 z powodu \u015bwiadomego zg\u0142oszenia lub ujawnienia publicznego nieprawdziwych informacji przez sygnalist\u0119, ma prawo do odszkodowania lub zado\u015b\u0107uczynienia za naruszenie d\u00f3br osobistych od sygnalisty, kt\u00f3ry dokona\u0142 takiego zg\u0142oszenia lub ujawnienia publicznego. <\/p>\n\n\n\n Nie mo\u017cna zrzec si\u0119 praw dotycz\u0105cych ochrony dla sygnalist\u00f3w ani przyj\u0105\u0107 na siebie odpowiedzialno\u015bci za szkod\u0119 powsta\u0142\u0105 z powodu dokonania zg\u0142oszenia lub ujawnienia publicznego. Nie dotyczy to jednak przyj\u0119cia odpowiedzialno\u015bci za szkod\u0119 powsta\u0142\u0105 z powodu \u015bwiadomego zg\u0142oszenia lub ujawnienia publicznego nieprawdziwych informacji. <\/p>\n\n\n\n W przypadku jakichkolwiek w\u0105tpliwo\u015bci w powy\u017cszym zakresie lub w razie zainteresowania wdro\u017ceniem systemu Compliance w Pa\u0144stwa przedsi\u0119biorstwie, zach\u0119camy do kontaktu z Kancelari\u0105. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Wchodz\u0105c\u0105 w \u017cycie w dniu 25 wrze\u015bnia 2024 r. ustawa o ochronie sygnalist\u00f3w wzbudza niema\u0142e emocje ju\u017c od momentu og\u0142oszenia nad ni\u0105 prac. Projekt z dnia 24 czerwca 2024 r. wyja\u015bnia m. in. kto jest sygnalist\u0105 i co mo\u017ce by\u0107 przedmiotem zg\u0142oszenia sygnalisty. Jak w praktyce ma wygl\u0105da\u0107 ochrona sygnalisty i jakie warunki trzeba spe\u0142nia\u0107, […]<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":2817,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"om_disable_all_campaigns":false,"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"ppma_author":[106],"class_list":["post-2802","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-atm-blog"],"acf":[],"yoast_head":"\nCo podlega zg\u0142oszeniu przez sygnalist\u0119? <\/h2>\n\n\n\n
Co nie podlega zg\u0142oszeniu przez sygnalist\u00f3w? <\/h2>\n\n\n\n
Zg\u0142oszenia anonimowe sygnalist\u00f3w <\/h2>\n\n\n\n
Ujawnienie danych osobowych sygnalisty <\/h2>\n\n\n\n
Ochrona sygnalisty <\/h2>\n\n\n\n
Odszkodowanie <\/h2>\n\n\n\n