{"id":3037,"date":"2024-11-22T14:21:38","date_gmt":"2024-11-22T13:21:38","guid":{"rendered":"https:\/\/atm.legal\/?p=3037"},"modified":"2024-11-22T14:30:57","modified_gmt":"2024-11-22T13:30:57","slug":"impas-konstytucyjny-w-polsce","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atm.legal\/pl\/impas-konstytucyjny-w-polsce\/","title":{"rendered":"Impas konstytucyjny w Polsce \u2013 Analiza w \u015bwietle najnowszego wyroku NSA"},"content":{"rendered":"\n

Monteskiuszowski model tr\u00f3jpodzia\u0142u w\u0142adz, kt\u00f3ry zak\u0142ada wzajemne r\u00f3wnowa\u017cenie si\u0119 trzech niezale\u017cnych od siebie ga\u0142\u0119zi, w Polsce jest obecnie przedmiotem spor\u00f3w politycznych i prawnych, a jego przestrzeganie bywa kwestionowane zar\u00f3wno na poziomie krajowym, jak i mi\u0119dzynarodowym. Sytuacja w Polsce jest okre\u015blana mianem impasu konstytucyjnego, poniewa\u017c od kilku lat trwa konflikt dotycz\u0105cy interpretacji Konstytucji oraz podzia\u0142u i funkcjonowania w\u0142adzy s\u0105downiczej. Ten sp\u00f3r objawia si\u0119 g\u0142\u00f3wnie w kwestii niezale\u017cno\u015bci s\u0105d\u00f3w, roli Trybuna\u0142u Konstytucyjnego (\u201eTK\u201d) oraz w relacjach pomi\u0119dzy w\u0142adz\u0105 wykonawcz\u0105, ustawodawcz\u0105 i s\u0105downicz\u0105. W wyniku tego konfliktu wyroki s\u0105dowe s\u0105 cz\u0119sto podwa\u017cane lub ignorowane, a zaufanie obywateli do systemu sprawiedliwo\u015bci oraz wiarygodno\u015b\u0107 Polski na arenie mi\u0119dzynarodowej uleg\u0142y znacznemu os\u0142abieniu. To w\u0142a\u015bnie z tego powodu sytuacja w Polsce okre\u015blana jest r\u00f3wnie\u017c jako kryzys praworz\u0105dno\u015bci,<\/strong> kt\u00f3ry wp\u0142ywa nie tylko na wewn\u0119trzne funkcjonowanie pa\u0144stwa, ale tak\u017ce na jego relacje z instytucjami europejskimi, takimi jak Trybuna\u0142 Sprawiedliwo\u015bci Unii Europejskiej (\u201eTSUE\u201d) czy Komisja Europejska (\u201eKE\u201d). Trwaj\u0105ce napi\u0119cia wok\u00f3\u0142 niezale\u017cno\u015bci s\u0105d\u00f3w i prawid\u0142owego funkcjonowania Trybuna\u0142u Konstytucyjnego skutkuj\u0105 procedurami prawnymi i sankcjami, co dodatkowo pog\u0142\u0119bia problem, stawiaj\u0105c Polsk\u0119 w obliczu konieczno\u015bci pilnego rozwi\u0105zania tego konstytucyjnego impasu. <\/p>\n\n\n\n

S\u0119dziowie w obliczu chaosu: jak polskie s\u0105dy pr\u00f3buj\u0105 ratowa\u0107 praworz\u0105dno\u015b\u0107 \u2013 wyrok NSA III OSK 1336\/24 <\/h2>\n\n\n\n

Powy\u017cej przytoczone zapatrywania zosta\u0142y podzielone w wyroku Naczelnego S\u0105du Administracyjnego (\u201eNSA\u201d) z dnia 23 pa\u017adziernika 2024 r., sygn. III OSK 1336\/24, kt\u00f3ry w uzasadnieniu zawiera niepokoj\u0105c\u0105 refleksj\u0119 nad kryzysem praworz\u0105dno\u015bci i funkcjonowania Trybuna\u0142u Konstytucyjnego w Polsce (w szczeg\u00f3lno\u015bci w kontek\u015bcie bezprawno\u015bci powo\u0142ania cz\u0119\u015bci jego sk\u0142adu). W ocenie NSA Trybuna\u0142 Konstytucyjny w Polsce znalaz\u0142 si\u0119 w g\u0142\u0119bokim kryzysie, kt\u00f3ry podwa\u017ca jego zdolno\u015b\u0107 do pe\u0142nienia funkcji stra\u017cnika Konstytucji. Sk\u0142ad s\u0119dziowski NSA, w wyroku, na kt\u00f3ry si\u0119 powo\u0142ano, wskazuje, \u017ce obecny sk\u0142ad Trybuna\u0142u zosta\u0142 dotkni\u0119ty nielegalno\u015bci\u0105 zwi\u0105zan\u0105 z powo\u0142aniem tzw. \u201es\u0119dzi\u00f3w dubler\u00f3w\u201d. Osoby te \u2013 Mariusz Muszy\u0144ski, Justyn Piskorski i Jaros\u0142aw Wyrembak \u2013 zosta\u0142y mianowane na miejsca zajmowane ju\u017c przez s\u0119dzi\u00f3w legalnie wybranych przez Sejm VII kadencji. Taki stan rzeczy, jak dowodz\u0105 wyroki samego Trybuna\u0142u z 20151<\/sup> i 20162<\/sup> roku oraz Europejskiego Trybuna\u0142u Praw Cz\u0142owieka w sprawie Xero Flor<\/em> z 20213<\/sup> roku, jest sprzeczny z przepisami Konstytucji RP. <\/p>\n\n\n\n

Problem ten ma daleko id\u0105ce konsekwencje. Nielegalno\u015b\u0107 wyboru \u201edubler\u00f3w\u201d powoduje, \u017ce Trybuna\u0142 jako ca\u0142o\u015b\u0107 jest \u201ezainfekowany\u201d bezprawno\u015bci\u0105 (sic!). Istnieje bowiem wysokie prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce w ka\u017cdym sk\u0142adzie orzekaj\u0105cym znajduje si\u0119 przynajmniej jedna z tych os\u00f3b, co czyni wydane orzeczenia niewa\u017cnymi w sensie materialnym. Co wi\u0119cej, wed\u0142ug NSA r\u00f3wnie\u017c obecne kierownictwo Trybuna\u0142u budzi dodatkowe w\u0105tpliwo\u015bci. Podkre\u015blono, \u017ce od miesi\u0119cy poddaje si\u0119 w w\u0105tpliwo\u015b\u0107 prawo Prezes Trybuna\u0142u do pe\u0142nienia tej funkcji, co tylko pog\u0142\u0119bia kryzys instytucji. <\/p>\n\n\n\n

Narracja s\u0105du administracyjnego koresponduje z zaprezentowan\u0105 przez S\u0105d Najwy\u017cszy, kt\u00f3ry w swoim postanowieniu z grudnia 2023 roku wyrazi\u0142 stanowisko, \u017ce organ, kt\u00f3rego sk\u0142ad zosta\u0142 ukszta\u0142towany w spos\u00f3b naruszaj\u0105cy Konstytucj\u0119, nie mo\u017ce by\u0107 uznany za Trybuna\u0142 Konstytucyjny w rozumieniu ustawy zasadniczej4<\/sup>. Orzeczenia takiego organu nie maj\u0105 mocy prawnej, jak\u0105 przewiduje art. 190 ust. 1 Konstytucji, co oznacza, \u017ce nie obowi\u0105zuj\u0105 powszechnie i nie s\u0105 ostateczne. <\/p>\n\n\n\n

NSA na kanwie uzasadnienia wyroku formu\u0142uje postulat do innych s\u0119dzi\u00f3w, a tak\u017ce do obywateli oczekuj\u0105cych zwr\u00f3cenia si\u0119 do Trybuna\u0142u Konstytucyjnego, \u017ce wobec takiego stanu rzeczy polscy s\u0119dziowie s\u0105 zmuszeni do podejmowania samodzielnej oceny zgodno\u015bci akt\u00f3w prawnych z Konstytucj\u0105. Na podstawie art. 8 ust. 2 Konstytucji RP mog\u0105 oni bada\u0107 konstytucyjno\u015b\u0107 przepis\u00f3w, kt\u00f3re stosuj\u0105 w orzekaniu. To rozwi\u0105zanie jest jednak tymczasowe \u2013 w docelowym uj\u0119ciu konieczne jest przywr\u00f3cenie Trybuna\u0142owi Konstytucyjnemu pe\u0142nej prawowito\u015bci, by m\u00f3g\u0142 on ponownie spe\u0142nia\u0107 swoj\u0105 rol\u0119 w pa\u0144stwie prawa. <\/p>\n\n\n\n

Wniosek sprowadzi\u0107 mo\u017cna do stwierdzenia, \u017ce Trybuna\u0142 Konstytucyjny, paradoksalnie b\u0119d\u0105cy kluczowym elementem demokratycznego systemu kontroli prawa, utraci\u0142 zdolno\u015b\u0107 dzia\u0142ania zgodnie z Konstytucj\u0105. Przywr\u00f3cenie jego legalno\u015bci i autorytetu to jedno z najwa\u017cniejszych wyzwa\u0144, przed kt\u00f3rymi stoi polskie pa\u0144stwo. Bez tego fundament polskiego systemu prawnego pozostaje podwa\u017cony. Fakt, \u017ce jeden z najwa\u017cniejszych s\u0105d\u00f3w w Polsce \u2013 w tym przypadku Naczelny S\u0105d Administracyjny \u2013 w tak krytyczny spos\u00f3b wypowiada si\u0119 o Trybunale Konstytucyjnym, \u015bwiadczy o powadze kryzysu instytucjonalnego i podwa\u017ceniu fundament\u00f3w praworz\u0105dno\u015bci w kraju. <\/p>\n\n\n\n

Geneza i eskalacja impasu konstytucyjnego w Polsce <\/h2>\n\n\n\n

W Polsce impas konstytucyjny zwi\u0105zany z Trybuna\u0142em Konstytucyjnym oraz instytucjami s\u0105downiczymi jest jednym z najpowa\u017cniejszych kryzys\u00f3w w obszarze praworz\u0105dno\u015bci od czasu transformacji ustrojowej. Konflikt ten ma swoje \u017ar\u00f3d\u0142a w wydarzeniach z czerwca 2015 roku, kiedy to rz\u0105dz\u0105ca w\u00f3wczas koalicja Platformy Obywatelskiej i Polskiego Stronnictwa Ludowego (PO-PSL) uchwali\u0142a ustaw\u0119 pozwalaj\u0105c\u0105 Sejmowi VII kadencji na wyb\u00f3r a\u017c pi\u0119ciu nowych s\u0119dzi\u00f3w Trybuna\u0142u. Decyzja ta, formalnie uzasadniona ko\u0144cz\u0105cymi si\u0119 kadencjami s\u0119dzi\u00f3w TK, mia\u0142a na celu obsadzenie stanowisk zar\u00f3wno przed, jak i po nadchodz\u0105cych wyborach parlamentarnych. Wed\u0142ug uchwalonej ustawy, trzy miejsca mia\u0142y zosta\u0107 obsadzone jeszcze przed ko\u0144cem VII kadencji Sejmu, a dwa kolejne \u2013 ju\u017c po wyborach, na pocz\u0105tku VIII kadencji. <\/p>\n\n\n\n

Decyzja koalicji PO-PSL o wyborze s\u0119dzi\u00f3w na miejsca przewidziane na VIII kadencj\u0119 wzbudzi\u0142a sprzeciw \u00f3wczesnej opozycji \u2013 Prawa i Sprawiedliwo\u015bci (PiS). PiS zakwestionowa\u0142 legalno\u015b\u0107 takiego posuni\u0119cia, twierdz\u0105c, \u017ce nowy sk\u0142ad Sejmu powinien mie\u0107 prawo wyboru tych dw\u00f3ch s\u0119dzi\u00f3w. W odpowiedzi pos\u0142owie PiS skierowali skarg\u0119 do Trybuna\u0142u Konstytucyjnego, domagaj\u0105c si\u0119 uniewa\u017cnienia wyboru dw\u00f3ch z pi\u0119ciu s\u0119dzi\u00f3w. Jednak po wygranych wyborach w pa\u017adzierniku 2015 roku, PiS, zdobywaj\u0105c wi\u0119kszo\u015b\u0107 parlamentarn\u0105, wycofa\u0142 skarg\u0119, r\u00f3wnocze\u015bnie uniewa\u017cniaj\u0105c wyb\u00f3r ca\u0142ej pi\u0105tki s\u0119dzi\u00f3w dokonany przez poprzedni Sejm. W ich miejsce nowa wi\u0119kszo\u015b\u0107 parlamentarna wybra\u0142a pi\u0119ciu nowych kandydat\u00f3w, kt\u00f3rzy zostali szybko zaprzysi\u0119\u017ceni przez prezydenta Andrzeja Dud\u0119. <\/p>\n\n\n\n

Tymczasem Trybuna\u0142 Konstytucyjny, mimo \u017ce w zmienionym ju\u017c sk\u0142adzie, rozstrzygn\u0105\u0142 sp\u00f3r, orzekaj\u0105c, \u017ce wyb\u00f3r trzech s\u0119dzi\u00f3w dokonany przez poprzedni Sejm by\u0142 zgodny z Konstytucj\u0105, natomiast wyb\u00f3r dw\u00f3ch na kadencj\u0119 VIII uzna\u0142 za niezgodny z ustaw\u0105 zasadnicz\u0105. Mimo orzeczenia Trybuna\u0142u, prezydent Duda odm\u00f3wi\u0142 zaprzysi\u0119\u017cenia trzech prawid\u0142owo wybranych s\u0119dzi\u00f3w, a zamiast tego zaprzysi\u0105g\u0142 nowych, nominowanych przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 PiS. Decyzja ta zosta\u0142a odebrana przez krytyk\u00f3w jako pogwa\u0142cenie zasady niezale\u017cno\u015bci s\u0105downictwa oraz bezprecedensowy krok w stron\u0119 upolitycznienia Trybuna\u0142u. <\/p>\n\n\n\n

W rezultacie konflikt ten nabra\u0142 charakteru strukturalnego i wywo\u0142a\u0142 g\u0142\u0119bokie podzia\u0142y w spo\u0142ecze\u0144stwie, a tak\u017ce liczne protesty. Sp\u00f3r nie ograniczy\u0142 si\u0119 tylko do Trybuna\u0142u Konstytucyjnego \u2013 kolejne reformy obejmuj\u0105ce m.in. Krajow\u0105 Rad\u0119 S\u0105downictwa oraz S\u0105d Najwy\u017cszy, wprowadzane przez PiS, spotka\u0142y si\u0119 z ostr\u0105 krytyk\u0105 zar\u00f3wno w kraju, jak i na arenie mi\u0119dzynarodowej. Reformy te by\u0142y przedstawiane przez rz\u0105dz\u0105cych jako pr\u00f3ba \u201ereformy wymiaru sprawiedliwo\u015bci<\/em>\u201d i \u201edemokratyzacji<\/em>\u201d s\u0105downictwa, jednak wiele os\u00f3b postrzega je jako ingerencj\u0119 polityczn\u0105 maj\u0105c\u0105 na celu podporz\u0105dkowanie s\u0105downictwa w\u0142adzy wykonawczej. <\/p>\n\n\n\n

R\u00f3wnie\u017c kwestia legalno\u015bci powo\u0142ania Julii Przy\u0142\u0119bskiej na funkcj\u0119 Prezesa Trybuna\u0142u Konstytucyjnego stanowi jeden z kluczowych element\u00f3w debaty dotycz\u0105cej niezale\u017cno\u015bci i prawid\u0142owego funkcjonowania tej instytucji, co znalaz\u0142o odzwierciedlenie tak\u017ce w wyroku Naczelnego S\u0105du Administracyjnego. Problemy zwi\u0105zane z jej nominacj\u0105 obejmuj\u0105 zar\u00f3wno proceduralne aspekty jej wyboru, jak i brak jasnych regulacji dotycz\u0105cych d\u0142ugo\u015bci kadencji. Szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zwraca fakt, \u017ce wyb\u00f3r odby\u0142 si\u0119 w niepe\u0142nym sk\u0142adzie Zgromadzenia Og\u00f3lnego S\u0119dzi\u00f3w TK, co rodzi pytania o zgodno\u015b\u0107 z przepisami Konstytucji. W\u0105tpliwo\u015bci wzbudzaj\u0105 tak\u017ce zarzuty dotycz\u0105ce ograniczonego do\u015bwiadczenia zawodowego Julii Przy\u0142\u0119bskiej oraz jej rzekomych zwi\u0105zk\u00f3w z w\u0142adz\u0105 wykonawcz\u0105, kt\u00f3re mog\u0105 wp\u0142ywa\u0107 na postrzeganie Trybuna\u0142u jako niezale\u017cnego arbitra. Sp\u00f3r wok\u00f3\u0142 wyboru Julii Przy\u0142\u0119bskiej na Prezesa Trybuna\u0142u Konstytucyjnego ilustruje szerszy problem, jakim jest kwestia upolitycznienia s\u0105downictwa i naruszania zasad niezale\u017cno\u015bci instytucji maj\u0105cych pe\u0142ni\u0107 rol\u0119 kontroln\u0105 wobec w\u0142adzy wykonawczej.  <\/p>\n\n\n\n

Niepublikowanie wyrok\u00f3w TK \u2013 symbol czy konieczno\u015b\u0107 w obliczu kryzysu praworz\u0105dno\u015bci? <\/h2>\n\n\n\n

Od marca 2024 r. na stronie Rz\u0105dowego Centrum Legislacji (\u201eRCL\u201d) nie s\u0105 publikowane wyroki Trybuna\u0142u Konstytucyjnego z powodu kontrowersji prawnych i politycznych, kt\u00f3re towarzysz\u0105 obecnej sytuacji Trybuna\u0142u w Polsce. Ma to zwi\u0105zek w szczeg\u00f3lno\u015bci z uchwa\u0142\u0105 Sejmu z 6 marca 2024 roku, kt\u00f3ra stwierdza, \u017ce w Trybunale Konstytucyjnym zasiadaj\u0105 osoby powo\u0142ane niezgodnie z prawem (czyli tzw. \u201edublerzy\u201d). W zwi\u0105zku z podj\u0119t\u0105 uchwa\u0142\u0105 rz\u0105d Donalda Tuska zdecydowa\u0142 si\u0119 wstrzyma\u0107 publikacj\u0119 wyrok\u00f3w TK. Uchwa\u0142a Sejmu uznaje, \u017ce orzeczenia, w kt\u00f3rych wydaniu uczestniczyli ci \u201edublerzy\u201d, s\u0105 obarczone powa\u017cnymi wadami prawnymi, co skutkuje podwa\u017ceniem legitymacji Trybuna\u0142u. Rz\u0105d, kieruj\u0105c si\u0119 tymi w\u0105tpliwo\u015bciami prawnymi i politycznymi, podj\u0105\u0142 decyzj\u0119 o niewydawaniu wyrok\u00f3w TK na stronie RCL, by nie uznawa\u0107 tych orzecze\u0144 za wi\u0105\u017c\u0105ce.  <\/p>\n\n\n\n

Brak publikacji wyrok\u00f3w ma na celu podkre\u015blenie sprzeciwu wobec obecnej sytuacji w Trybunale, w kt\u00f3rej funkcjonowanie jest kwestionowane przez cz\u0119\u015b\u0107 polityk\u00f3w, prawnik\u00f3w oraz instytucji mi\u0119dzynarodowych. Dodatkowo, ta decyzja rz\u0105du jest cz\u0119\u015bci\u0105 szerszego sporu o niezale\u017cno\u015b\u0107 s\u0105d\u00f3w i praworz\u0105dno\u015b\u0107 w Polsce, kt\u00f3ry ma powa\u017cne konsekwencje zar\u00f3wno na poziomie krajowym, jak i mi\u0119dzynarodowym. Wstrzymanie publikacji wyrok\u00f3w Trybuna\u0142u Konstytucyjnego jest wi\u0119c jednym z dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re maj\u0105 na celu zaprotestowanie przeciwko obecnej sytuacji w polskim systemie s\u0105downiczym. <\/p>\n\n\n\n

Jak zmiany w S\u0105dzie Najwy\u017cszym przyczyni\u0142y si\u0119 do pog\u0142\u0119bienia impasu konstytucyjnego? <\/h2>\n\n\n\n

Kryzys konstytucyjny w Polsce zwi\u0105zany z S\u0105dem Najwy\u017cszym rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 w 2017 roku, kiedy rz\u0105dz\u0105ca wi\u0119kszo\u015b\u0107 parlamentarna – Prawo i Sprawiedliwo\u015b\u0107 zainicjowa\u0142a reformy s\u0105downictwa. W dniu 20 lipca 2017 roku, Sejm uchwali\u0142 ustaw\u0119 dotycz\u0105c\u0105 S\u0105du Najwy\u017cszego, kt\u00f3ra m.in. wprowadza\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 przeniesienia s\u0119dzi\u00f3w w stan spoczynku, zmienia\u0142a zasady ich powo\u0142ywania oraz przewidywa\u0142a powo\u0142anie nowych izb w SN. Reforma ta spotka\u0142a si\u0119 z masowymi protestami spo\u0142ecznymi, kt\u00f3re oskar\u017ca\u0142y rz\u0105d o naruszanie niezale\u017cno\u015bci wymiaru sprawiedliwo\u015bci. W wyniku napi\u0119cia, prezydent Andrzej Duda 31 lipca skorzysta\u0142 z prawa weta, odsy\u0142aj\u0105c ustaw\u0119 do ponownego rozpatrzenia przez Sejm. Premier Beata Szyd\u0142o stanowczo skrytykowa\u0142a t\u0119 decyzj\u0119, zarzucaj\u0105c prezydentowi utrudnianie przeprowadzenia reformy. <\/p>\n\n\n\n

W odpowiedzi, we wrze\u015bniu tego samego roku, Andrzej Duda przedstawi\u0142 nowy projekt ustawy, kt\u00f3ry m.in. wprowadza\u0142 instytucj\u0119 skargi nadzwyczajnej umo\u017cliwiaj\u0105cej uchylanie prawomocnych orzecze\u0144, stworzenie Izby Kontroli Nadzwyczajnej oraz Izby Dyscyplinarnej, a tak\u017ce obni\u017cenie wieku przechodzenia s\u0119dzi\u00f3w w stan spoczynku do 65 lat. Ustawa zosta\u0142a uchwalona 8 grudnia 2017 roku, a jej zapisy wesz\u0142y w \u017cycie 3 kwietnia 2018 roku. Reformy te wci\u0105\u017c budz\u0105 kontrowersje i s\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142em licznych spor\u00f3w politycznych oraz spo\u0142ecznych. <\/p>\n\n\n\n

Na mocy ustawy wprowadzonej w 2018 r., umo\u017cliwiono parlamentowi wyb\u00f3r cz\u0142onk\u00f3w Krajowej Rady S\u0105downictwa (\u201eKRS\u201d), co podwa\u017cy\u0142o niezale\u017cno\u015b\u0107 tej instytucji. Trybuna\u0142 Sprawiedliwo\u015bci Unii Europejskiej oraz inne organizacje mi\u0119dzynarodowe wielokrotnie wskazywa\u0142y, \u017ce zmiany te naruszaj\u0105 europejskie standardy praworz\u0105dno\u015bci. KRS, kluczowa dla wyboru s\u0119dzi\u00f3w, zosta\u0142a podporz\u0105dkowana w\u0142adzy wykonawczej, co zdaniem wielu organ\u00f3w mi\u0119dzynarodowych, w tym Komisji Weneckiej, naruszy\u0142o jej niezale\u017cno\u015b\u0107. Kolejnym aspektem ogniskuj\u0105cym kryzys okaza\u0142o si\u0119 utworzenie Izby Dyscyplinarnej, kt\u00f3ra mia\u0142a zajmowa\u0107 si\u0119 post\u0119powaniami dyscyplinarnymi wobec s\u0119dzi\u00f3w. W zwi\u0105zku z reform\u0105 w zakresie obni\u017cenia wieku emerytalnego s\u0119dzi\u00f3w S\u0105du Najwy\u017cszego z 70 do 65 lat, zmuszono wielu s\u0119dzi\u00f3w do odej\u015bcia, w tym Pierwsz\u0105 Prezes SN Ma\u0142gorzat\u0119 Gersdorf. Kontrowersje wok\u00f3\u0142 tych reform wci\u0105\u017c pozostaj\u0105 centralnym tematem politycznym i spo\u0142ecznym, a tak\u017ce s\u0105 przedmiotem ocen mi\u0119dzynarodowych, kt\u00f3re wskazuj\u0105 na ich potencjalne zagro\u017cenie dla zasad praworz\u0105dno\u015bci. <\/p>\n\n\n\n

Praworz\u0105dno\u015b\u0107 a unijne standardy: konflikt mi\u0119dzy polskim ustawodawstwem a wymogami prawnymi Unii Europejskiej. <\/h2>\n\n\n\n

Unia Europejska, jako organizacja opieraj\u0105ca swoje dzia\u0142ania na wsp\u00f3lnych zasadach i warto\u015bciach, ma jasno okre\u015blone standardy dotycz\u0105ce praworz\u0105dno\u015bci, kt\u00f3re powinny by\u0107 przestrzegane przez pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie. Zgodnie z traktatami unijnymi, niezale\u017cno\u015b\u0107 s\u0105d\u00f3w jest jednym z fundament\u00f3w praworz\u0105dno\u015bci, a jej naruszenie mo\u017ce mie\u0107 powa\u017cne konsekwencje zar\u00f3wno w kontek\u015bcie relacji mi\u0119dzy pa\u0144stwami cz\u0142onkowskimi, jak i wobec unijnych instytucji. Unia Europejska nie tylko promuje, ale i wymaga, by jej cz\u0142onkowie przestrzegali tych standard\u00f3w. Om\u00f3wione reformy wywo\u0142a\u0142y ostry konflikt mi\u0119dzy Polsk\u0105 a Uni\u0105 Europejsk\u0105, kt\u00f3ra postrzega\u0142a dzia\u0142ania rz\u0105du jako zagro\u017cenie dla zasady praworz\u0105dno\u015bci. W zwi\u0105zku z tym UE uruchomi\u0142a procedury ochrony praworz\u0105dno\u015bci i nak\u0142ada\u0142a kary finansowe na Polsk\u0119 za niezastosowanie si\u0119 do orzecze\u0144 TSUE. Na arenie krajowej reformy te spowodowa\u0142y zaostrzenie podzia\u0142\u00f3w spo\u0142ecznych i protesty obywatelskie w obronie niezale\u017cno\u015bci s\u0105d\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

W ramach procedur monitoruj\u0105cych przestrzeganie praworz\u0105dno\u015bci w krajach UE, Komisja Europejska, a tak\u017ce Trybuna\u0142 Sprawiedliwo\u015bci Unii Europejskiej, regularnie oceniaj\u0105, czy reformy przeprowadzane w pa\u0144stwach cz\u0142onkowskich nie naruszaj\u0105 zasad zawartych w unijnych traktatach. W przypadku Polski, to w\u0142a\u015bnie te procedury sta\u0142y si\u0119 kluczowym punktem spornym. Unia Europejska, a w szczeg\u00f3lno\u015bci TSUE, wydawa\u0142a szereg wyrok\u00f3w krytycznych wobec zmian wprowadzonych w polskim s\u0105downictwie, w tym nakazuj\u0105c zawieszenie dzia\u0142alno\u015bci Izby Dyscyplinarnej w S\u0105dzie Najwy\u017cszym, uznaj\u0105c j\u0105 za naruszaj\u0105c\u0105 zasady niezale\u017cno\u015bci s\u0105d\u00f3w. Mimo to polski rz\u0105d przez d\u0142ugi czas pozostawa\u0142 nieugi\u0119ty, argumentuj\u0105c, \u017ce reforma s\u0105downictwa jest spraw\u0105 wewn\u0119trzn\u0105 pa\u0144stwa cz\u0142onkowskiego. <\/p>\n\n\n\n

W odpowiedzi, polski Trybuna\u0142 Konstytucyjny, tak\u017ce poddany reformom przez rz\u0105d PiS, og\u0142osi\u0142, \u017ce polska konstytucja ma pierwsze\u0144stwo nad prawem unijnym w kwestiach dotycz\u0105cych s\u0105downictwa. To stanowisko wywo\u0142a\u0142o oburzenie w Brukseli, poniewa\u017c stanowi\u0142o wyzwanie dla podstawowej zasady, jak\u0105 jest prymat prawa unijnego nad prawem krajowym w sprawach obj\u0119tych kompetencjami Unii Europejskiej. <\/p>\n\n\n\n

Reakcje na te wyroki by\u0142y stanowcze i szybko doprowadzi\u0142y do zaostrzenia konfliktu mi\u0119dzy Polsk\u0105 a Uni\u0105 Europejsk\u0105. Z jednej strony, rz\u0105d w Warszawie podkre\u015bla\u0142, \u017ce pr\u00f3ba ingerencji w wewn\u0119trzne sprawy Polski jest nieakceptowalna i stanowi pr\u00f3b\u0119 narzucenia obcym instytucjom politycznych cel\u00f3w. Z drugiej strony, w Brukseli wskazywano, \u017ce reforma s\u0105downictwa w Polsce zagra\u017ca niezale\u017cno\u015bci s\u0105d\u00f3w, co podwa\u017ca fundamenty praworz\u0105dno\u015bci, na kt\u00f3rych opiera si\u0119 Unia Europejska. <\/p>\n\n\n\n

Precedensowa procedura art. 7<\/strong> <\/h2>\n\n\n\n

Precedensowa procedura art. 7 zosta\u0142a uruchomiona wobec Polski przez Komisj\u0119 Europejsk\u0105 w 2017 roku, w odpowiedzi na opisane powy\u017cej reformy s\u0105downictwa, kt\u00f3re wed\u0142ug Komisji narusza\u0142y niezale\u017cno\u015b\u0107 s\u0105d\u00f3w oraz zasady praworz\u0105dno\u015bci. Procedura art. 7 Traktatu o Unii Europejskiej to mechanizm, kt\u00f3ry ma na celu ochron\u0119 warto\u015bci Unii Europejskiej, w tym praworz\u0105dno\u015bci, demokracji, poszanowania praw cz\u0142owieka oraz innych podstawowych zasad, na kt\u00f3rych opiera si\u0119 Unia.  <\/p>\n\n\n\n

Cho\u0107 procedura art. 7 nie doprowadzi\u0142a do na\u0142o\u017cenia sankcji, mia\u0142a ona istotne konsekwencje polityczne. Procedura ta by\u0142a wyra\u017anym sygna\u0142em, \u017ce Unia Europejska nie zgadza si\u0119 na dalsze naruszanie warto\u015bci praworz\u0105dno\u015bci, a Polska, jako cz\u0142onek Unii, musi przestrzega\u0107 wsp\u00f3lnych standard\u00f3w. Konflikt ten wywo\u0142ywa\u0142 liczne pytania o przysz\u0142o\u015b\u0107 Polski w ramach UE i o to, jak daleko Unia Europejska jest gotowa posun\u0105\u0107 si\u0119 w egzekwowaniu swoich zasad wobec kraj\u00f3w cz\u0142onkowskich.  <\/p>\n\n\n\n

Po d\u0142ugiej niepewno\u015bci, w dniu 29 maja 2024 r., Komisja Europejska podj\u0119\u0142a decyzj\u0119 o zako\u0144czeniu procedury z art. 7 Traktatu o Unii Europejskiej wobec Polski. Zako\u0144czenie post\u0119powania oparte by\u0142o na planie reform zaprezentowanym przez ministra sprawiedliwo\u015bci, Adama Bodnara, w lutym 2024 roku.  \u201eAction Plan\u201d dla wymiaru sprawiedliwo\u015bci, kt\u00f3ry Polska przedstawi\u0142a Komisji Europejskiej i pa\u0144stwom cz\u0142onkowskim, zak\u0142ada szerokie zmiany w kluczowych instytucjach s\u0105downiczych, w tym w Krajowej Radzie S\u0105downictwa, S\u0105dzie Najwy\u017cszym oraz Trybunale Konstytucyjnym. Plan przewiduje tak\u017ce rozdzielenie funkcji Ministra Sprawiedliwo\u015bci i Prokuratora Generalnego, co ma na celu wyeliminowanie potencjalnych konflikt\u00f3w interes\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

Chocia\u017c nie wszystkie zaproponowane zmiany zosta\u0142y jeszcze wprowadzone, Komisja Europejska zauwa\u017cy\u0142a post\u0119p i stwierdzi\u0142a, \u017ce w tej chwili nie dostrzega ju\u017c powa\u017cnych narusze\u0144 praworz\u0105dno\u015bci w Polsce. Niemniej jednak, Komisja podkre\u015bli\u0142a, \u017ce Polska wci\u0105\u017c ma obowi\u0105zek pe\u0142nego wdro\u017cenia przyj\u0119tego planu reform, co jest kluczowe dla dalszego utrzymania poprawy w polskim systemie sprawiedliwo\u015bci i utrzymania pozytywnego kursu w relacjach z Uni\u0105 Europejsk\u0105. <\/p>\n\n\n\n

R\u00f3wnie\u017c w corocznym rankingu Rule of Law Index<\/em>5<\/sup><\/em> publikowanym przez World Justice Project Polska odnotowa\u0142a znacz\u0105cy wzrost, awansuj\u0105c z 36 na 33 miejsce, co wskazuje na popraw\u0119 praworz\u0105dno\u015bci po latach spadk\u00f3w. Najwi\u0119kszy post\u0119p osi\u0105gni\u0119to w kategoriach takich jak \u201eOgraniczenia w\u0142adzy rz\u0105dowej\u201d (wzrost o 21 pozycji) oraz \u201eOtwarto\u015b\u0107 rz\u0105du\u201d (wzrost o 14 pozycji), co odzwierciedla dzia\u0142ania wzmacniaj\u0105ce przejrzysto\u015b\u0107 i odpowiedzialno\u015b\u0107 w\u0142adzy. Mimo poprawy Polska nadal pozostaje daleko w rankingu regionalnym, co podkre\u015bla potrzeb\u0119 dalszych reform wymiaru sprawiedliwo\u015bci i administracji. <\/p>\n\n\n\n

Koncepcje uzdrowienia sytuacji konstytucyjnej w Polsce <\/strong> <\/h2>\n\n\n\n

W marcu 2024 r. na stronie rz\u0105dowej Ministerstwa Sprawiedliwo\u015bci pojawi\u0142 si\u0119 tzw. \u201ePakiet rozwi\u0105za\u0144 uzdrawiaj\u0105cych Trybuna\u0142 Konstytucyjny\u201d. W przyj\u0119tej 6 marca 2024 r. przez Sejm uchwale dotycz\u0105cej reformy Trybuna\u0142u Konstytucyjnego oraz rozwi\u0105zania problem\u00f3w zwi\u0105zanych z jego funkcjonowaniem w ostatnich latach stwierdzono, \u017ce Trybuna\u0142 jest obecnie zdominowany przez osoby, kt\u00f3re zosta\u0142y powo\u0142ane na stanowiska s\u0119dzi\u00f3w w spos\u00f3b niezgodny z Konstytucj\u0105, co w konsekwencji prowadzi do podwa\u017cenia legalno\u015bci jego dzia\u0142alno\u015bci. Sedno przyj\u0119tej uchwa\u0142y sprowadza si\u0119 do trzech zasadniczych kwestii:  <\/p>\n\n\n\n

    \n
  • Sejm stwierdza, \u017ce w Trybunale zasiadaj\u0105 osoby, kt\u00f3re zosta\u0142y powo\u0142ane niezgodnie z Konstytucj\u0105, tzw. \u201edublerzy\u201d. Ich obecno\u015b\u0107 w Trybunale jest uznawana za naruszenie prawa, a wydane przez nich orzeczenia s\u0105 obarczone powa\u017cnymi wadami prawnymi.\u00a0<\/li>\n\n\n\n
  • Uchwa\u0142a wskazuje, \u017ce Julia Przy\u0142\u0119bska obj\u0119\u0142a funkcj\u0119 Prezesa Trybuna\u0142u Konstytucyjnego bez wymaganej uchwa\u0142y Zgromadzenia Og\u00f3lnego S\u0119dzi\u00f3w TK, co stanowi naruszenie procedur konstytucyjnych. Dodatkowo, Przy\u0142\u0119bska mia\u0142aby pe\u0142ni\u0107 t\u0119 funkcj\u0119 mimo up\u0142ywu kadencji, co r\u00f3wnie\u017c rodzi w\u0105tpliwo\u015bci co do jej legalno\u015bci.\u00a0<\/li>\n\n\n\n
  • Sejm stwierdza, \u017ce skala narusze\u0144 prawa w Trybunale Konstytucyjnym jest na tyle powa\u017cna, \u017ce konieczne jest \u201eustanowienie Trybuna\u0142u na nowo\u201d. W zwi\u0105zku z tym, s\u0119dziowie, kt\u00f3rzy pe\u0142ni\u0105 funkcje w spos\u00f3b niezgodny z prawem, powinni ust\u0105pi\u0107 ze swoich stanowisk.\u00a0<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
      <\/ol>\n\n\n\n
        <\/ol>\n\n\n\n
          <\/ol>\n\n\n\n

          Wniosek o zbadanie konstytucyjno\u015bci uchwa\u0142y, przyj\u0119tej przez Sejm 6 marca 2024 r., z\u0142o\u017cyli pos\u0142owie PiS. W wyroku TK z dnia 28 maja 2024 r. (U 5\/24) og\u0142oszono, \u017ce uchwa\u0142a Sejmu z 6 marca 2024 roku, kt\u00f3ra kwestionuje status s\u0119dzi\u00f3w TK oraz prezesa Julii Przy\u0142\u0119bskiej, jest niezgodna z konstytucj\u0105. W ocenie TK Sejm nie ma kompetencji do podwa\u017cania wyrok\u00f3w Trybuna\u0142u, ani statusu jego s\u0119dzi\u00f3w w drodze uchwa\u0142y, co podkre\u015bli\u0142 sprawozdawca Stanis\u0142aw Piotrowicz. Wskazano, \u017ce uwzgl\u0119dnienie takiej uchwa\u0142y przez inne organy w\u0142adzy publicznej mo\u017ce skutkowa\u0107 odpowiedzialno\u015bci\u0105 karn\u0105, konstytucyjn\u0105 lub dyscyplinarn\u0105 odpowiedzialnych os\u00f3b. Finalnie wi\u0119c uchwa\u0142a Sejmu, cho\u0107 mo\u017ce by\u0107 postrzegana jako odpowied\u017a na kryzys konstytucyjny, zamiast wspiera\u0107 procesy demokratyzacyjne, ryzykuje pog\u0142\u0119bieniem instytucjonalnego chaosu w Polsce.  <\/p>\n\n\n\n

          Opinia Komisji Weneckiej \u2013 recepta na skuteczne reformy?  <\/h2>\n\n\n\n

          Komisja Wenecka, w swojej opinii z pa\u017adziernika 2024 roku, wskaza\u0142a, \u017ce rozwi\u0105zanie problemu tzw. neos\u0119dzi\u00f3w (s\u0119dzi\u00f3w powo\u0142anych w Polsce po 2018 roku przez Krajow\u0105 Rad\u0119 S\u0105downictwa w jej kontrowersyjnym sk\u0142adzie) musi uwzgl\u0119dnia\u0107 zasady praworz\u0105dno\u015bci i standardy Europejskiej Konwencji Praw Cz\u0142owieka. W tym wzgl\u0119dnie Komisja stoi na stanowisku, \u017ce automatyczne cofni\u0119cie powo\u0142a\u0144 s\u0119dzi\u00f3w by\u0142oby sprzeczne z zasad\u0105 proporcjonalno\u015bci i standardami praworz\u0105dno\u015bci. Ka\u017cdy przypadek powinien by\u0107 rozpatrywany indywidualnie, na podstawie okre\u015blonych kryteri\u00f3w i procedur. Ka\u017cdy mechanizm rozwi\u0105zywania problemu powinien by\u0107 zgodny z zasad\u0105 proporcjonalno\u015bci oraz umo\u017cliwia\u0107 wzgl\u0119dnie szybkie zamkni\u0119cie sprawy\u200b. <\/p>\n\n\n\n

          Komisja Wenecka wyra\u017anie wskazuje, \u017ce nie istniej\u0105 podstawy prawne, kt\u00f3re pozwala\u0142yby uniewa\u017cni\u0107 wszystkie nominacje s\u0119dziowskie dokonane z udzia\u0142em Krajowej Rady S\u0105downictwa w okre\u015blonym czasie. Co wi\u0119cej, Komisja podkre\u015bla, \u017ce ani orzeczenia Europejskiego Trybuna\u0142u Praw Cz\u0142owieka czy TSUE, ani decyzje polskich s\u0105d\u00f3w, takich jak S\u0105d Najwy\u017cszy i Naczelny S\u0105d Administracyjny, nie prowadz\u0105 do ex tunc uniewa\u017cnienia uchwa\u0142 wydanych przez tzw. neo-KRS. Takie dzia\u0142ania, jak wskazuje opinia, by\u0142yby sprzeczne z fundamentalnymi zasadami praworz\u0105dno\u015bci. <\/p>\n\n\n\n

          Z pewno\u015bci\u0105 mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce w zwi\u0105zku z kryzysem praworz\u0105dno\u015bci, trwaj\u0105 intensywne prace nad propozycjami Ministerstwa Sprawiedliwo\u015bci dotycz\u0105cymi reformy wymiaru sprawiedliwo\u015bci, w tym uregulowania statusu tzw. neo-s\u0119dzi\u00f3w. Wed\u0142ug zapowiedzi, na konkretne projekty ustaw trzeba b\u0119dzie jeszcze poczeka\u0107 kilka tygodni, poniewa\u017c ministerstwo stara si\u0119 uwzgl\u0119dni\u0107 zalecenia Komisji Weneckiej. Debata na ten temat nadal trwa, a przedstawione propozycje b\u0119d\u0105 wymaga\u0142y dalszego dostosowania do standard\u00f3w UE, co wskazuje na z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 reformy i konieczno\u015b\u0107 kompromisu mi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi podej\u015bciami. <\/p>\n\n\n\n

          Polaryzacja spo\u0142eczna i mi\u0119dzynarodowe konsekwencje kryzysu praworz\u0105dno\u015bci w Polsce <\/h2>\n\n\n\n

          Obecna sytuacja wok\u00f3\u0142 Trybuna\u0142u Konstytucyjnego, kt\u00f3ry jest postrzegany przez wielu jako narz\u0119dzie polityczne w r\u0119kach rz\u0105du, w po\u0142\u0105czeniu z brakiem woli dialogu, pog\u0142\u0119bia impas konstytucyjny w Polsce. Konflikt ten ma istotne konsekwencje nie tylko dla polskiego systemu prawnego, ale tak\u017ce dla stabilno\u015bci ustrojowej pa\u0144stwa oraz jego pozycji na arenie mi\u0119dzynarodowej.  <\/p>\n\n\n\n

          O daleko id\u0105cych skutkach zwi\u0105zanych z kryzysem konstytucyjnym mo\u017ce \u015bwiadczy\u0107 aspekt, \u017ce wed\u0142ug danych udost\u0119pnionych przez Helsi\u0144sk\u0105 Fundacj\u0119 Praw Cz\u0142owieka w latach 2017-2022 Trybuna\u0142 Konstytucyjny wyda\u0142 159 wyrok\u00f3w, spo\u015br\u00f3d kt\u00f3rych a\u017c 85 zosta\u0142o wydanych w\u202fsk\u0142adach z\u202fudzia\u0142em wadliwie wybranych os\u00f3b. W ocenie ekspert\u00f3w potrzebne jest rozwi\u0105zanie systemowe, kt\u00f3re uniewa\u017cni wyroki wydane przez sk\u0142ady z s\u0119dziami dublerami, a r\u00f3wnocze\u015bnie pozwoli na naprawienie przepis\u00f3w, kt\u00f3re zosta\u0142y wadliwie uznane za niekonstytucyjne. Wobec takich danych dotycz\u0105cych wyrok\u00f3w obywatele trac\u0105 pewno\u015b\u0107, kt\u00f3re przepisy i orzeczenia s\u0105 wa\u017cne, a kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 w przysz\u0142o\u015bci uniewa\u017cnione. To realne obawy przed stosowaniem prawa \u2013 w badaniu prowadzonym na zlecenie Centrum Badania Opinii Spo\u0142ecznej (\u201eCBOS\u201d)6<\/sup> wykazano, \u017ce w 2022 roku oceny niezale\u017cno\u015bci s\u0119dziowskiej by\u0142y bardziej pesymistyczne ni\u017c pi\u0119\u0107 lat temu. Zauwa\u017calny by\u0142 tak\u017ce wzrost liczby os\u00f3b, kt\u00f3re maj\u0105 zrelatywizowane podej\u015bcie \u2013 uwa\u017caj\u0105, \u017ce s\u0119dziowie czasami zachowuj\u0105 niezale\u017cno\u015b\u0107, a czasami nie. Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, w por\u00f3wnaniu do ocen z ostatnich dziesi\u0119ciu lat, obecnie najmniej Polak\u00f3w wierzy, \u017ce s\u0119dziowie potrafi\u0105 zachowa\u0107 niezale\u017cno\u015b\u0107 podczas orzekania. Kryzys zauwa\u017calnie pog\u0142\u0119bi\u0142 podzia\u0142y w spo\u0142ecze\u0144stwie. Sonda\u017ce wskazuj\u0105, \u017ce kwestie zwi\u0105zane z praworz\u0105dno\u015bci\u0105 s\u0105 jednym z g\u0142\u00f3wnych temat\u00f3w polaryzuj\u0105cych opini\u0119 publiczn\u0105. Zwolennicy rz\u0105du widz\u0105 zmiany jako \u201ereform\u0119\u201d, natomiast przeciwnicy jako \u201epsucie pa\u0144stwa\u201d. <\/p>\n\n\n\n

          Kryzys konstytucyjny, w tym mi\u0119dzy innymi wadliwe orzeczenia Trybuna\u0142u podwa\u017caj\u0105 zaufanie do polskiego systemu prawnego, co utrudnia wsp\u00f3\u0142prac\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105 i powoduje ryzyko dalszych wyrok\u00f3w niekorzystnych dla Polski w ETPC i TSUE. Instytucje te kilkakrotnie orzeka\u0142y, \u017ce zmiany w polskim wymiarze sprawiedliwo\u015bci, takie jak spos\u00f3b powo\u0142ywania s\u0119dzi\u00f3w, naruszaj\u0105 europejskie standardy niezale\u017cno\u015bci s\u0105downictwa. Oznacza to, \u017ce wyroki wydane przez niekt\u00f3re polskie s\u0105dy mog\u0105 by\u0107 podwa\u017cane w kontek\u015bcie mi\u0119dzynarodowym, co os\u0142abia zaufanie do Polski jako partnera strategicznego i inwestycyjnego. <\/p>\n\n\n\n

          Realne skutki zwi\u0105zane z erozj\u0105 praworz\u0105dno\u015bci w Polsce zosta\u0142y uwidocznione poprzez zamro\u017cenie \u015brodk\u00f3w z unijnego Funduszu Odbudowy, kt\u00f3re wynosz\u0105 ponad 35 miliard\u00f3w euro. Ich odblokowanie by\u0142o uzale\u017cnione od wprowadzenia zmian w systemie dyscyplinarnym s\u0119dzi\u00f3w oraz zapewnienia niezale\u017cno\u015bci s\u0105downictwa, czyli tzw. \u201ekamienie milowe\u201d ustalone przy Krajowym Planie Odbudowy (\u201eKPO\u201d). Kryzys ten wp\u0142yn\u0105\u0142 wi\u0119c bezpo\u015brednio na gospodark\u0119 Polski, hamuj\u0105c dost\u0119p do kluczowych funduszy na rozw\u00f3j, odbudow\u0119 i transformacj\u0119 cyfrow\u0105 i energetyczn\u0105. Komisja Europejska w dniu 12 listopada 2024 r. opublikowa\u0142a wst\u0119pn\u0105 ocen\u0119 dw\u00f3ch wniosk\u00f3w Polski o p\u0142atno\u015b\u0107 z Krajowego Planu Odbudowy (KPO), z\u0142o\u017conych 13 wrze\u015bnia 2024 roku. Po ocenie przez Komisj\u0119, kt\u00f3ra ma potrwa\u0107 oko\u0142o miesi\u0105ca, decyzja o wyp\u0142acie powinna zosta\u0107 podj\u0119ta do ko\u0144ca 2024 roku, co oznacza, \u017ce Polska mo\u017ce otrzyma\u0107 najwi\u0119kszy przelew \u015brodk\u00f3w unijnych w historii \u2013 wynosz\u0105cy \u0142\u0105cznie ponad 40 mld z\u0142otych. Znaczna cz\u0119\u015b\u0107 tych funduszy, zgodnie z celami UE, przeznaczona zostanie na cele klimatyczne oraz transformacj\u0119 cyfrow\u0105, w tym m.in. na polskie farmy wiatrowe na Ba\u0142tyku czy modernizacj\u0119 sieci energetycznych.  <\/p>\n\n\n\n

          Kryzys konstytucyjny w Polsce, kt\u00f3ry rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 wraz z reformami s\u0105downictwa i zmianami w strukturze Trybuna\u0142u Konstytucyjnego, ma powa\u017cne i dalekosi\u0119\u017cne skutki nie tylko na poziomie krajowym, ale r\u00f3wnie\u017c w kontek\u015bcie mi\u0119dzynarodowym. Podwa\u017cenie niezale\u017cno\u015bci s\u0105d\u00f3w, kontrowersje wok\u00f3\u0142 Trybuna\u0142u Konstytucyjnego oraz zmiany w funkcjonowaniu Krajowej Rady S\u0105downictwa wp\u0142yn\u0119\u0142y negatywnie na postrzegan\u0105 stabilno\u015b\u0107 prawn\u0105 Polski i jej wiarygodno\u015b\u0107 na arenie mi\u0119dzynarodowej. Z perspektywy Unii Europejskiej i innych organizacji mi\u0119dzynarodowych, te reformy stanowi\u0105 zagro\u017cenie dla podstawowych zasad praworz\u0105dno\u015bci, kt\u00f3re s\u0105 fundamentem demokratycznego pa\u0144stwa prawa. Aby zniwelowa\u0107 te negatywne skutki, niezb\u0119dne jest podj\u0119cie konkretnych, systemowych dzia\u0142a\u0144 naprawczych. Wymaga to nie tylko reformowania w pe\u0142ni procesu wyboru s\u0119dzi\u00f3w i poprawy dzia\u0142ania Trybuna\u0142u Konstytucyjnego, ale r\u00f3wnie\u017c przejrzysto\u015bci i niezale\u017cno\u015bci w funkcjonowaniu instytucji odpowiedzialnych za kontrolowanie w\u0142adzy s\u0105downiczej. W przeciwnym razie, dalsze utrzymywanie si\u0119 kryzysu konstytucyjnego mo\u017ce prowadzi\u0107 do dalszych sankcji i napi\u0119\u0107 z instytucjami mi\u0119dzynarodowymi, kt\u00f3re jeszcze bardziej podwa\u017c\u0105 fundamenty polskiego systemu prawnego i zaufanie obywateli. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

          Monteskiuszowski model tr\u00f3jpodzia\u0142u w\u0142adz, kt\u00f3ry zak\u0142ada wzajemne r\u00f3wnowa\u017cenie si\u0119 trzech niezale\u017cnych od siebie ga\u0142\u0119zi, w Polsce jest obecnie przedmiotem spor\u00f3w politycznych i prawnych, a jego przestrzeganie bywa kwestionowane zar\u00f3wno na poziomie krajowym, jak i mi\u0119dzynarodowym. Sytuacja w Polsce jest okre\u015blana mianem impasu konstytucyjnego, poniewa\u017c od kilku lat trwa konflikt dotycz\u0105cy interpretacji Konstytucji oraz podzia\u0142u i […]<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":3039,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"om_disable_all_campaigns":false,"footnotes":""},"categories":[43],"tags":[],"ppma_author":[103],"class_list":["post-3037","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"acf":[],"yoast_head":"\nImpas konstytucyjny w Polsce \u2013 Analiza w \u015bwietle najnowszego wyroku NSA - ATM.LEGAL<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Impas konstytucyjny w Polsce \u2013 Analiza w \u015bwietle najnowszego wyroku NSA - ATM.LEGAL\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/atm.legal\/pl\/impas-konstytucyjny-w-polsce\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Impas konstytucyjny w Polsce \u2013 Analiza w \u015bwietle najnowszego wyroku NSA - ATM.LEGAL\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Impas konstytucyjny w Polsce \u2013 Analiza w \u015bwietle najnowszego wyroku NSA - ATM.LEGAL\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/atm.legal\/pl\/impas-konstytucyjny-w-polsce\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"ATM.LEGAL\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-11-22T13:21:38+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-11-22T13:30:57+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/atm.legal\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/5f00d358f20b48c06c0ce9f5f0e8.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"830\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"623\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Artur Marcinkowski\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Artur Marcinkowski\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"22 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/atm.legal\/pl\/impas-konstytucyjny-w-polsce\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/atm.legal\/pl\/impas-konstytucyjny-w-polsce\/\"},\"author\":{\"name\":\"Artur Marcinkowski\",\"@id\":\"https:\/\/atm.legal\/pl\/#\/schema\/person\/82aa2125ba0fb898e82f2e042b2a9adc\"},\"headline\":\"Impas konstytucyjny w Polsce \u2013 Analiza w \u015bwietle najnowszego wyroku NSA\",\"datePublished\":\"2024-11-22T13:21:38+00:00\",\"dateModified\":\"2024-11-22T13:30:57+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/atm.legal\/pl\/impas-konstytucyjny-w-polsce\/\"},\"wordCount\":4574,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/atm.legal\/pl\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/atm.legal\/pl\/impas-konstytucyjny-w-polsce\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/atm.legal\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/5f00d358f20b48c06c0ce9f5f0e8.webp\",\"articleSection\":[\"Aktualno\u015bci\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/atm.legal\/pl\/impas-konstytucyjny-w-polsce\/\",\"url\":\"https:\/\/atm.legal\/pl\/impas-konstytucyjny-w-polsce\/\",\"name\":\"Impas konstytucyjny w Polsce \u2013 Analiza w \u015bwietle najnowszego wyroku NSA - ATM.LEGAL\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/atm.legal\/pl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/atm.legal\/pl\/impas-konstytucyjny-w-polsce\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/atm.legal\/pl\/impas-konstytucyjny-w-polsce\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/atm.legal\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/5f00d358f20b48c06c0ce9f5f0e8.webp\",\"datePublished\":\"2024-11-22T13:21:38+00:00\",\"dateModified\":\"2024-11-22T13:30:57+00:00\",\"description\":\"Impas konstytucyjny w Polsce \u2013 Analiza w \u015bwietle najnowszego wyroku NSA - ATM.LEGAL\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/atm.legal\/pl\/impas-konstytucyjny-w-polsce\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/atm.legal\/pl\/impas-konstytucyjny-w-polsce\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/atm.legal\/pl\/impas-konstytucyjny-w-polsce\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/atm.legal\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/5f00d358f20b48c06c0ce9f5f0e8.webp\",\"contentUrl\":\"https:\/\/atm.legal\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/5f00d358f20b48c06c0ce9f5f0e8.webp\",\"width\":830,\"height\":623,\"caption\":\"Julia Przy\u0142\u0119bska, prezes Trybuna\u0142u Konstytucyjnego \u0179r\u00f3d\u0142o: PAP \/ Marcin Obara\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/atm.legal\/pl\/impas-konstytucyjny-w-polsce\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/atm.legal\/pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Impas konstytucyjny w Polsce \u2013 Analiza w \u015bwietle najnowszego wyroku NSA\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/atm.legal\/pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/atm.legal\/pl\/\",\"name\":\"ATM.LEGAL\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/atm.legal\/pl\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/atm.legal\/pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/atm.legal\/pl\/#organization\",\"name\":\"ATM.LEGAL\",\"url\":\"https:\/\/atm.legal\/pl\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/atm.legal\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/atm.legal\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/cropped-atm-favicon-lg.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/atm.legal\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/cropped-atm-favicon-lg.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"ATM.LEGAL\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/atm.legal\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.linkedin.com\/company\/atmlegal\/\",\"https:\/\/www.linkedin.com\/in\/artur-marcinkowski-atmlegal\/\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/atm.legal\/pl\/#\/schema\/person\/82aa2125ba0fb898e82f2e042b2a9adc\",\"name\":\"Artur Marcinkowski\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/atm.legal\/pl\/#\/schema\/person\/image\/bd18cc43cd5c61a49fe8800cf2b5ade6\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/5cb4559bdaad4c3aa8e16c43b8144fdf57bdb27d44434a9b5e438ca27de4f2dc?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/5cb4559bdaad4c3aa8e16c43b8144fdf57bdb27d44434a9b5e438ca27de4f2dc?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Artur Marcinkowski\"},\"url\":\"https:\/\/atm.legal\/pl\/author\/marcinkowskiatm-legal\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Impas konstytucyjny w Polsce \u2013 Analiza w \u015bwietle najnowszego wyroku NSA - ATM.LEGAL","description":"Impas konstytucyjny w Polsce \u2013 Analiza w \u015bwietle najnowszego wyroku NSA - ATM.LEGAL","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/atm.legal\/pl\/impas-konstytucyjny-w-polsce\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Impas konstytucyjny w Polsce \u2013 Analiza w \u015bwietle najnowszego wyroku NSA - ATM.LEGAL","og_description":"Impas konstytucyjny w Polsce \u2013 Analiza w \u015bwietle najnowszego wyroku NSA - ATM.LEGAL","og_url":"https:\/\/atm.legal\/pl\/impas-konstytucyjny-w-polsce\/","og_site_name":"ATM.LEGAL","article_published_time":"2024-11-22T13:21:38+00:00","article_modified_time":"2024-11-22T13:30:57+00:00","og_image":[{"width":830,"height":623,"url":"https:\/\/atm.legal\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/5f00d358f20b48c06c0ce9f5f0e8.webp","type":"image\/webp"}],"author":"Artur Marcinkowski","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Artur Marcinkowski","Szacowany czas czytania":"22 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/atm.legal\/pl\/impas-konstytucyjny-w-polsce\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/atm.legal\/pl\/impas-konstytucyjny-w-polsce\/"},"author":{"name":"Artur Marcinkowski","@id":"https:\/\/atm.legal\/pl\/#\/schema\/person\/82aa2125ba0fb898e82f2e042b2a9adc"},"headline":"Impas konstytucyjny w Polsce \u2013 Analiza w \u015bwietle najnowszego wyroku NSA","datePublished":"2024-11-22T13:21:38+00:00","dateModified":"2024-11-22T13:30:57+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/atm.legal\/pl\/impas-konstytucyjny-w-polsce\/"},"wordCount":4574,"publisher":{"@id":"https:\/\/atm.legal\/pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/atm.legal\/pl\/impas-konstytucyjny-w-polsce\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/atm.legal\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/5f00d358f20b48c06c0ce9f5f0e8.webp","articleSection":["Aktualno\u015bci"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/atm.legal\/pl\/impas-konstytucyjny-w-polsce\/","url":"https:\/\/atm.legal\/pl\/impas-konstytucyjny-w-polsce\/","name":"Impas konstytucyjny w Polsce \u2013 Analiza w \u015bwietle najnowszego wyroku NSA - ATM.LEGAL","isPartOf":{"@id":"https:\/\/atm.legal\/pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/atm.legal\/pl\/impas-konstytucyjny-w-polsce\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/atm.legal\/pl\/impas-konstytucyjny-w-polsce\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/atm.legal\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/5f00d358f20b48c06c0ce9f5f0e8.webp","datePublished":"2024-11-22T13:21:38+00:00","dateModified":"2024-11-22T13:30:57+00:00","description":"Impas konstytucyjny w Polsce \u2013 Analiza w \u015bwietle najnowszego wyroku NSA - ATM.LEGAL","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/atm.legal\/pl\/impas-konstytucyjny-w-polsce\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/atm.legal\/pl\/impas-konstytucyjny-w-polsce\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/atm.legal\/pl\/impas-konstytucyjny-w-polsce\/#primaryimage","url":"https:\/\/atm.legal\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/5f00d358f20b48c06c0ce9f5f0e8.webp","contentUrl":"https:\/\/atm.legal\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/5f00d358f20b48c06c0ce9f5f0e8.webp","width":830,"height":623,"caption":"Julia Przy\u0142\u0119bska, prezes Trybuna\u0142u Konstytucyjnego \u0179r\u00f3d\u0142o: PAP \/ Marcin Obara"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/atm.legal\/pl\/impas-konstytucyjny-w-polsce\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/atm.legal\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Impas konstytucyjny w Polsce \u2013 Analiza w \u015bwietle najnowszego wyroku NSA"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/atm.legal\/pl\/#website","url":"https:\/\/atm.legal\/pl\/","name":"ATM.LEGAL","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/atm.legal\/pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/atm.legal\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/atm.legal\/pl\/#organization","name":"ATM.LEGAL","url":"https:\/\/atm.legal\/pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/atm.legal\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/atm.legal\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/cropped-atm-favicon-lg.png","contentUrl":"https:\/\/atm.legal\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/cropped-atm-favicon-lg.png","width":512,"height":512,"caption":"ATM.LEGAL"},"image":{"@id":"https:\/\/atm.legal\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.linkedin.com\/company\/atmlegal\/","https:\/\/www.linkedin.com\/in\/artur-marcinkowski-atmlegal\/"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/atm.legal\/pl\/#\/schema\/person\/82aa2125ba0fb898e82f2e042b2a9adc","name":"Artur Marcinkowski","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/atm.legal\/pl\/#\/schema\/person\/image\/bd18cc43cd5c61a49fe8800cf2b5ade6","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/5cb4559bdaad4c3aa8e16c43b8144fdf57bdb27d44434a9b5e438ca27de4f2dc?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/5cb4559bdaad4c3aa8e16c43b8144fdf57bdb27d44434a9b5e438ca27de4f2dc?s=96&d=mm&r=g","caption":"Artur Marcinkowski"},"url":"https:\/\/atm.legal\/pl\/author\/marcinkowskiatm-legal\/"}]}},"authors":[{"term_id":103,"user_id":8,"is_guest":0,"slug":"marcinkowskiatm-legal","display_name":"Artur Marcinkowski","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/5cb4559bdaad4c3aa8e16c43b8144fdf57bdb27d44434a9b5e438ca27de4f2dc?s=96&d=mm&r=g","author_category":"","first_name":"Artur","last_name":"Marcinkowski","user_url":"","job_title":"","job_title_2":"","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atm.legal\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3037","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atm.legal\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atm.legal\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atm.legal\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atm.legal\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3037"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/atm.legal\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3037\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3046,"href":"https:\/\/atm.legal\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3037\/revisions\/3046"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atm.legal\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3039"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atm.legal\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3037"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atm.legal\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3037"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atm.legal\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3037"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/atm.legal\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=3037"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}